TV formats die 5 televizier-ring nominaties in de wacht slepen en na 11 seizoenen zonder veel grote aanpassingen nog steeds interessant zijn, zijn er niet veel. Wie is de Mol heeft dat bereikt maar het format heeft één groot nadeel, het is nogal ingewikkeld. Toen ik halverwege seizoen 6 instapte, duurde het bij mij ook tot de laatste aflevering van seizoen 6 voordat ik eraan verslaafd raakte, want toen begreep ik de opzet pas echt. Daarom hier een, vrij lange, uitleg voor beginners.
Wie is de mol is een Belgisch format, omdat alle écht goede tv programma’s nou eenmaal uit Vlaanderen komen. Een seizoen van Wie is de Mol bestaat uit 10 of 11 afleveringen waarbij de laatste aflevering het leukst is. Maar daarvoor moet je wel alle afleveringen ervoor kijken want daarin wordt verwarring gezaaid. Heel veel verwarring. In de laatste aflevering wordt uiteindelijk de mol aangewezen en wordt uitgelegd hoe je had kunnen zien hoe de mol te werk is gegaan. Hierdoor wordt pas duidelijk dat echt alles in de afleveringen ervoor niet is wat jij dacht. Kortom: mindfucking op z’n best.
De spelregels
Het spel begint met 10 deelnemers. Hiervan zijn 9 ‘spelers’ die door het doen van opdrachten zoveel mogelijk geld proberen te verzamelen voor de pot. De tiende kandidaat is de mol. Deze doet zich voor als speler maar heeft het omgekeerde doel, zoveel mogelijk geld uit de pot houden. Dit zonder vroegtijdig te worden ontmaskerd door de andere kandidaten, die niet weten wie de mol is.
In iedere aflevering maken alle kandidaten een test met vragen over de mol. Degene die de minste vragen goed heeft, moet het spel verlaten. De mol kan het spel nooit verlaten. In de laatste spelronde zijn zodoende nog 2 spelers en de mol over. Degene die de meeste vragen over de mol in de laatste test goed beantwoord wint het spel.
De crux
Tot zover de regels. Nu wat het zo leuk maakt. De spelers hebben namelijk niet één maar twee doelstellingen:
1. Zoveel mogelijk geld verdienen voor de pot
2. Overleven tot de laatste ronde en het spel winnen.
In dat tweede zit ‘m de crux. Om de finale te halen moet je zoveel mogelijk vragen goed beantwoorden over de mol. Probleem is dat je niet weet wie van de 9 anderen de mol is, en die 8 anderen weten dat ook niet (alleen de mol zelf weet dat hij de mol is). Dat betekend dat er gegokt gaat worden. In de eerste ronde heeft een speler dus een kans van 1 uit 9 dat hij de juiste mol aanwijst. Gezien deze kleine kans is het verstandiger om bij verschillende vragen op een andere mol in te zetten, het spreiden van kansen. Het gaat er dus eerder om, om de minste vragen fout te hebben dan de meeste vragen goed. Volg je het nog? Een speler moet gewoon iedere aflevering minder vragen fout hebben dan minimaal 1 andere speler.
Het leuke is dat de keuzes van spelers in de test door andere spelers is te beïnvloeden. Het enige dat een speler zeker weet is dat hij zelf niet de mol is. Iedereen die denkt dat jij wel de mol bent, beantwoord de vragen dus fout. Dat terwijl jij die vragen mogelijk wel goed beantwoord. Dan heb je dus een grotere kans op een minder aantal foute antwoorden. Het is dus handig om jezelf als mol te gedragen om zoveel mogelijk anderen op het verkeerde been te zetten.
Tegenwerken
Normaal gesproken wordt er op deze manier slechts sporadisch een beetje tegengewerkt om verwarring te zaaien. Er moet namelijk wel geld in de pot worden gebracht. In seizoen 11 echter, had Art Rooijakkers (dit jaar de presentator) tot de laatste ronde totaal geen idee wie de mol was. Om te overleven besloot hij de rol van mol op zich te nemen. De echte mol, Patrick Stoofs, wist natuurlijk (buiten Art zelf) als enige dat Art niet de mol was. Hij zag ook dat zijn werk door Art werd gedaan waardoor hij als mol niet in actie hoefde te komen. Het enige dat hij moest doen was anderen verdacht maken bij Art om door Art niet als mol te worden ontmaskerd. Daarom bouwde hij een vriendschapsband op met Art en pas in de laatste ronde, waarin Art de keuze had tussen Soundos Al Ahmadi en zijn vriend Patrick, zag Art het licht en zette hij alles op Patrick en ontmaskerde zo als enige de mol en won het spel (Soundos dacht dat Art de mol was).
Ook als kijker weet je niet wie de mol is. Hierdoor en omdat er nog heel veel andere tactieken mogelijk zijn, is niets wat het lijkt. Er zijn fanatieke kandidaten die open kaart spelen en heel veel geld voor de pot ophalen maar deze sneuvelen allemaal vrij vroeg in het spel omdat ze niet weten wie de mol is. Zij moeten kiezen uit 9 kandidaten terwijl de rest ook weet dat deze fanatieke kandidaat niet de mol is. Zij hebben dus een grotere kans, namelijk een keuze uit 8 kandidaten in plaats van 9 (10 minus de fanatieke kandidaat minus zichzelf). Opzettelijk tegenwerken is dus voor iedereen verplicht.
Tactieken van de mol
Ook voor de mol zijn er door de jaren heen veel verschillende interessante tactieken gebruikt. Patrick had in seizoen 11 al snel door dat zijn werk werd opgeknapt door Art en kon zich dus volledig richten op het verdacht maken van anderen bij Art, zonder dat hij bij anderen in beeld kwam als de mol. Deze tactiek werd een seizoen eerder ook gebruikt door Kim Pieters, die in Frits Sissing een gewillige handlanger had gevonden. Frits presenteerde zich duidelijk minder als mol dan Art en bleef het op die manier ook Kim lastig maken.
Dennis Weening, de mol van seizoen 8, deed zich voor als een enthousiaste kandidaat en wist door veel op de voorgrond te treden uit het verdachtenbankje te blijven en toch ongemerkt veel geld uit de pot te houden. Ook de tactiek van Milouska Meulens leek hierop in seizoen 6. Zij liet echter juist heel gemerkt veel geld uit de pot verdwijnen om vervolgens te verklaren dat ze gewoon pech had of heel onhandig is. De meest besproken mol is Inge Ypenburg in seizoen 7, die iedereen met haar persoonlijkheid voor zich wist te winnen en zodoende ongemerkt ruimschoots haar gang kon gaan als mol. Ook Jon van Eerd bediende zich in seizoen 9 van deze tactiek.
Tunnelvisie
Door de verscheidenheid aan te gebruiken tactieken aan speler en molzijde is Wie is de mol een fantastisch schouwspel om naar te kijken. Als je denkt zeker te weten wie de mol is, ga je naar bevestiging zoeken die gemakkelijk te vinden is. Voor de kandidaten is het immers makkelijker iets fout te doen dan goed. Daarnaast is het dan nog de vraag of dit opzettelijk gebeurde of niet en waarom. Hierdoor ontstaat tunnelvisie en verliest ook de kijker de aandacht voor de mol. In de laatste aflevering, de mooiste van iedere serie, worden alle molacties uit de doeken gedaan en zit ik iedere keer weer verbaasd op de bank te kijken hoe ik die aanwijzingen heb kunnen missen.
Dit seizoen had in aflevering 4 een fantastisch plot waardoor alle geld uit de pot verdween. Deze is zeker het terugkijken waard. Vanavond om 20:30 is aflevering 7 op Nederland 1. Mijn mol is Liesbeth Staats en ik heb nog geen last van tunnelvisie (althans dat maak ik mezelf wijs).
Rik Mertens 