Het Stof Daalt is een prachtige serie over de mijnsluiting, maar aflevering 3 schuurt behoorlijk….
Deze aflevering gaat over de periode waarin de mijnen werden gesloten en de periode daarna. Naast heel veel mooie interviews, waarbij vooral de quote ‘Wie ben je dan nog?’ blijft hangen, komen ook een militair van de AFCENT en oud gouverneur Sjeng Kremers aan het woord. De militair mag met bijzonder weinig argumentatie beweren dat de drugsproblematiek niet werd veroorzaakt door verslaafde Amerikaanse militairen die terugkwamen uit Vietnam. Eén van de argumenten die hij gebruikt is dat op de AFCENT enkel hooggeplaatste militairen werken. Dat er in Schinnen nog een basis was, vergeet hij even. Verder zegt de militair dat de Amerikanen enkel ‘de heroïne introduceerden’, alsof dat maar een kanttekening in de problematiek van de regio zou zijn. Maar laat nou net de heroïne het lont in het kruitvat zijn geweest. Een superverslavende drug die werd geïntroduceerd in een gemeenschap met een uitzichtloos bestaan.
Het was de heroïne die ervoor zorgde dat Heerlen meer dan 1.000 geregistreerde verslaafden kende en nog veel meer niet geregistreerden in de gehele Mijnstreek. Het was de heroïne waardoor wij als kind moesten oppassen dat we niet in een spuit trapten als we tijdens het voetballen de bal uit de struiken haalden. Het was de heroïne waardoor wij prestatiedruk ervaarden omdat we op iedere straathoek zagen dat het leven op straat restte als je niet goed oplette op school of de verkeerde keuzes maakte. Het is de heroïne waardoor in de Mijnstreek nog steeds kinderen verslaafd of met verslavingsgevoeligheid worden geboren. Het was de heroïne waardoor nu nog steeds kinderen opgroeien in gezinnen met financiële problemen en andere problematieken. Met de zin ‘de Amerikanen introduceerden alleen maar de heroïne’ heeft de militair geen idee van wat hij zegt en de achterliggende problematiek. Er had in deze aflevering veel meer aandacht mogen worden gegeven aan deze gevolgen van de mijnsluitingen.
Maar nee, de zendtijd ging naar oud gouverneur Sjeng Kremers, die met een honend lachje kon zeggen dat de Mijnstreek zijn plan voor een pretpark met 1.000 arbeidsplaatsen niet accepteerde. Net als bij de militair kwam het over alsof de Mijnstreek zelf schuldig was aan de situatie waarin het verkeerde. Wat er niet werd gezegd, was dat Kremers Maastricht opbouwde toen Heerlen werd afgebroken. De binnenstad van Maastricht werd volledig opgeknapt. Maastricht kreeg de universiteit en het Universitair Ziekenhuis, die uit ereschuld in Heerlen hadden moeten staan. De Mijnstreek moest het doen met de kruimels die Maastricht niet wilde: Bulderende achtbanen, de overlast van dagjesmensen en moest daar ook nog eens een geliefd natuurgebied voor opgeven. Het zou gaan zoals het altijd was gegaan toen de Mijnstreek nog een wingewest was. Het was niet zozeer dat de Mijnstreek het attractiepark niet wilde, de Mijnstreek vrat vooral het beleid van Kremers niet.
Het Stof Daalt is een heel mooie serie die alle facetten van de mijnsluitingen belicht. De lelijke dingen, zoals het zware onveilige werk en de silicose, maar ook de mooie dingen zoals de koempelmentaliteit en de economische voorspoed. Ik kijk al uit naar de laatste aflevering. Maar dat de doorgaans zo grondige Andere Tijden redactie deze twee uitspraken erdoor heeft laten glippen en het laat lijken dat de Mijnstreek het maar allemaal zelf schuld was, zonder de andere kant te belichten, zorgde bij ons op de bank voor behoorlijk wat frustratie. Of zoals Knipa zong:
Wen inne get va Heële zeët, jong, deë kunt aa mich.
Reactie van de makers op bovenstaand artikel:
Beste Rik Mertens,
Hartelijk dank voor uw reactie over onze serie Het Stof Daalt. Fijn dat u het in zijn geheel en prachtige serie vond. Specifiek voor aflevering 3 kan ik even reageren als maker van die aflevering. U heeft gelijk dat de luitenant majoor van de NAVO basis wat kort door de bocht ging en dat heeft met de veelheid van onderwerpen en sprekers te maken die in zo’n aflevering aan bod komen. De heroïne epidemie was slopend voor Heerlen en dat heb ik geprobeerd over te brengen. Ik was blij met de bevestiging van de militair dat de NAVO basis en de Amerikanen de heroïne de stad in brachten. En ik heb hem de gelegenheid gegeven om aan te geven dat er voor de komst van heroïne al een drugsprobleem was in de regio (en heel Nederland) waar de heroïne vervolgens een gevaarlijke cocktail vormde met alle gevolgen van dien. De luitenant majoor heeft wel degelijk veel kennis, ook als inwoner van de streek, van de hele problematiek, maar daar zou hij u veel over kunnen vertellen bij rondleidingen die hij ook geeft op de basis.
Verder bent u zeker niet de enige die problemen heeft met de zendtijd voor oud-gouverneur Kremers. Wij wisten van tevoren dat hij op niet veel steun kan rekenen in de mijnstreek zelf. Maar hij is wel decennialang de gouverneur geweest in Limburg. Wij hebben hem ook voorgelegd dat mensen in de mijnstreek er grote moeite mee hebben dat veel herstelbetalingen naar Maastricht zijn gegaan. Hij vond dat het verstandig was de hele regio te stimuleren en is trots op alles wat hij voor Maastricht heeft betekend en dat er ook zeker veel gedaan is voor de mijnstreek zelf. Dit heb ik buiten de uitzending gelaten.
Over de mijnsluiting en de gevolgen hiervan hadden we ook de hele serie aan kunnen besteden zoveel facetten zijn ervan te vertellen. Wij vonden het heel fijn dat wij deze vier afleveringen hebben kunnen maken. Het is een geschiedenis die bij zoveel mogelijk Nederlands bekend zou moeten zijn.
Hartelijke groeten





