Eindejaarsafrekening 2017: Een beetje meer Urban?

Nog even en dan zit 2017 er weer op. Vantevoren wisten we al dat het
lastig zou worden om 2016 te overtreffen: Heerlen als evenementenstad
van het jaar, de opening van het Maankwartier, een dikke Muralfittie en
een bidbook vol Urban ambities. Hoe ga je dat een jaar later in
vredesnaam overtreffen? Nou… Het was weer een jaartje hoor!

Fusieperikelen

Laten we beginnen met de fusieperikelen. Heel wat stappen zijn dit
jaar gezet om onze stad in Nederland weer mee te laten tellen. Het was
de bedoeling dat dit ten koste zou gaan van Landgraaf, maar daar waren
ze zelf als eerste begonnen. Dat ze daarna hevig terugkrabbelden hebben
we in Heerlen geen boodschap aan. Over een paar jaar praat niemand er
meer over, vraag maar eens in Hoensbroek.

Het werd uiteindelijk een welles nietjes spelletje, met meest
hilarische aspect dat het Landgraafse twijfelvirus spontaan Brunssum
infecteerde en ook zij zichzelf opeens onbedoeld in een fusiediscussie
rommelden waar ze helemaal niet bij betrokken waren. Nu Kerkrade,
Voerendaal en Simpelveld nog. Wat dat betreft pakken Nuth, Schinnen en
Onderbanken het beter aan. Om te oefenen voor het echte werk zijn die
alvast een voorfusie aangegaan.

Een nieuwe minister dacht er net zo over, blies uiteindelijk de fusie
met Landgraaf af en adviseerde om meteen voor het echte werk te gaan:
Eén grote Parkstad gemeente. Dus ook in het jaar dat voor ons ligt
kunnen we ons tijdens de campagnes voor de gemeenteraadsverkiezingen
weer lekker vermaken met fusieperikelen.

Wil je ook weten hoe het in 2017 ging met de urbanisatiedrang, evenementen, streetart, het Maankwartier, IBA Parkstad en nog veel meer? Lees dan de hele eindejaarsafrekening op Ik ben in Heerlen, WAT NU?!

Liefde, jeuk, identiteit en een bak vette frieten

Simone was laatst even de liefde helemaal kwijt. Ook bij brievenschrijver Frank begon het op InParkstad.nl allemaal een beetje te jeuken. Ik begrijp dat wel. Het gaat ook allemaal zo snel! Nu verdwijnt zelfs de oerHeerlense frieteboet PeeWee!

Voor PeeWee was het vertrek van Arcus jaren geleden al de doodsteek.
In het gemeentehuis beseffen ze ondertussen ook dat de verhuizing van
Arcus naar het buitengebied niet de beste keuze was die ze hebben
gemaakt. Eigenaar Van Kollenburg gooide bij PeeWee noodgedwongen het
roer om. Toch bleef het aantal passanten van de frietzaak achteruit
hollen. Zelfs een nieuw hipster interieur met vintage spullen en de
mooiste mural van Nederland recht boven de zaak brachten daar geen
verandering in. PeeWee moet de deuren sluiten.

Ik las dat Van Kollenburg ondanks de sluiting hoopt dat Heerlen, na de
Urban facelift die gepland staat, weer de koopstad wordt die het ooit
was. Dan heb ik helaas slecht nieuws voor Van Kollenburg en al zijn
collega-ondernemers in Heerlen die daarop zitten te wachten: Het gaat
niet gebeuren. Want laten we eerlijk zijn. Als je een auto voor de deur
hebt staan die je in 15 minuten naar Maastricht en Aken brengt en
daarnaast alles kunt kopen wat je echt nodig hebt tussen je handpalm en
je duim, dan ga je niet lekker shoppen in Heerlen. Ook niet na een
facelift. Maar gelukkig is dat helemaal niet zo erg.

Waarom ik dat helemaal niet zo erg vind? Lees de rest van de column op Ik ben in Heerlen, WAT NU?!

“We kunnen niet precies de vinger leggen op wat urban is, maar het gevoel is goed.”

– Wethouder Barry Braeken tegen weblog ZwartGoud.

Verantwoordelijk wethouder Barry Braeken weet blijkbaar ook nog niet precies wat ‘Urban Heerlen’ precies betekent. Hij doet deze bekentenis in dit interview met ZwartGoud. Is dit juist dit de kracht van het thema

Urban, dat niemand er de vinger op kan leggen? Een thema dat nog niet tot in het kleinste detail is uitgewerkt, dat nog veel ruimte biedt voor de invulling?

Bidboek Urban Heerlen

Naar aanleiding van het interview las ik ook maar eens de conceptversie van het bidboek Urban Heerlen, waarin onderstaande 25 ambities voor het Heerlense centrum zijn beschreven. Zo’n centrumplan stroomt doorgaans over van de groeiambities zoals het bouwen van grote winkelcentra, binnenhalen van grote winkelketens en gigantische kantoorgebouwen die voor werkgelegenheid moeten zorgen.

De rol van een binnenstad

Waar andere centrumplannen ambitieus en optimistisch zijn, is dit centrumplan vooral realistisch maar zeker niet minder ambitieus. In plaats van winkels en kantoren bij te bouwen, begint dit plan met de verrassende ambitie om het aantal winkels en kantoren juist flink te verminderen. Het onderkent het veranderde gedrag van de centrumbezoeker:  

De moderne binnenstad is geen koopgoot meer, geen winkelrondje waarbij de tassen volgeladen
worden en de bezoeker dan naar huis gaat. […] De moderne binnenstad
trekt bezoekers omdat er iets te beleven valt. 

Een zeer sterke observatie, waar ik het volledig mee eens ben. Het gedrag van de centrumbezoeker is veranderd en dat vraagt om een andere invulling van binnensteden: Een plek voor beleving, ontmoeten en vermaak.

Experimenteel en eigen identiteit

Dit bidboek sluit heel goed aan op de huidige ontwikkelingen in binnensteden en de krimp in de regio. Het is anders, gewaagd, ambitieus en biedt nog veel ruimte voor initiatieven. Kortom, het is experimenteel met een eigen identiteit en dat maakt het zeer interessant. 

The future cannot be predicted, but futures can be invented. – Dennis Gabor, 1963.

De 25 ambities voor Urban Heerlen

Mocht je willen weten wat de 25 ambities voor Urban Heerlen zijn, ik heb ze even voor je onder elkaar gezet (want dat had nog niemand anders gedaan).

Detailhandel, horeca, kantoren en wonen 

1. We hebben de ambitie om 40% van de retailmeters in het centrum uit de markt te halen, daarvan
hebben we minimaal de helft in 2020 gerealiseerd (circa 20.000 m2). 

2. We halveren de leegstand in het kernwinkelgebied (circa 8%). 

3. Er komen in het centrum minimaal 20 nieuwe winkelformules waarvan 10 nieuwe starters die het
urban profiel versterken. 

4. Planologische belemmeringen voor horeca worden weggenomen als dit leidt tot het verminderen
van winkelmeters of een betere verbinding/integratie tussen detailhandel en horeca. 

5. We hebben de ambitie om 40% van de kantoormeters in het centrum uit de markt te halen,
daarvan hebben we minimaal de helft in 2020 gerealiseerd (circa 20.000 m2). 

6. We transformeren minimaal 5.000m2 leegstaand vastgoed naar broedplaatsen voor creatieve
industrie. 

7. We voegen 370 woningen toe in het centrum waarvan 100-150 jongeren/studentenwoningen en
50-100 grondgebonden/stadswoningen. 

8. Buiten het kernwinkelgebied wordt wonen op de begane grond toegestaan en gestimuleerd.

Openbare ruimte

9. Wij zullen een eenduidig profiel maken voor de openbare ruimte van Heerlen waardoor de
samenhang tussen en het profiel van de verschillende delen van het centrum op straat tot uiting
komen. Bij ingrepen in de openbare ruimte zal dit profiel steeds gehanteerd worden met daarbij de
toevoeging van urban green. 

10. Wij zullen de volgende pleinen herinrichten volgens bovengenoemde principes: het Van
Grunsvenplein, de Bongerd, het Raadhuisplein en het Zuidplein van het Maankwartier. 

11. Wij zullen minimaal twaalf gevels weer in hun oude staat herstellen.

Cultuur, erfgoed, sport en onderwijs

12. Wij realiseren een volwaardig filmhuis in het centrum van Heerlen. 

13. Wij creëren een broedplaats voor (jonge) makers in de podiumkunsten. 

14. Er vinden voor 2020 minimaal 6 producties in ons centrum plaats met een bovenregionale
uitstraling. 

15. Beeldbepalende panden moeten bij herontwikkeling gerestaureerd en herbestemd worden. 

16. We verdubbelen minimaal het aantal bezoekers aan ons archeologisch erfgoed. 

17. Er komt een voorziening voor minimaal 2 urban sports. 

18. In 2020 studeren minimaal 200 studenten in de binnenstad van Heerlen.

Evenementen, leisure, beleving en stadsmarketing

19. We voegen per jaar een urban evenement toe met een (boven)regionale aantrekkingskracht en
organiseren jaarlijks een urban winterevent. 

20. Ieder jaar worden er drie kwalitatief hoogstaande straatkunstwerken toegevoegd. 

21. We faciliteren maximaal leisureconcepten in ons centrum, zowel indoor als op straat. 

22. De aanpak van het centrum gaat gepaard met een uitgebreide stadsmarketingcampagne.

Duurzaamheid, asbestsanering en vervoer

23. We zullen 5000 zonnepanelen plaatsen in het centrum, bij elk project de maximale inspanning
verrichten om de fysieke objecten op mijnwater aan te sluiten en bij elk project de fysieke objecten
maximaal isoleren. 

24. We zullen bij elk project de fysieke objecten volledig asbestvrij en bruikbaar materiaal dat bij
sloop of verbouwing vrij komt inzetten voor hergebruik. 

25. We realiseren een bewaakte en overdekte fietsenstalling aan de noordkant van het centrum en
streven naar goede busverbindingen naar de leisure-ring, de smart services campus en de
onderwijsboulevard.

Het volledige bidboek Urban Heerlen is hier te lezen.

Urban Heerlen

Heerlen moet urban worden. Wat dat precies is, weet nog niemand maar het mag wel wat kosten: Liefst 330 miljoen euro. Maar past dat hippe urban wel bij de Heerlenaren die liever zo min mogelijk met dat stadse gedoe van de Randstad te maken willen hebben?

Het rijke verleden

Het centrum van Heerlen is door haar verleden een verhaal apart. Waar bij andere steden mensen van het platteland naar het gebied binnen de veilige stadsmuren trokken om te wonen en te werken, was dat bij Heerlen niet het geval. In Heerlen en omgeving trokken de mensen naar de veilige mijnwerkerskolonie buiten het centrum, dicht bij de mijn. Hierdoor kreeg het stadscentrum slechts één functie: Een plaats om het in de mijn verdiende geld uit te geven. Geld was er immers genoeg: na de oorlog was Heerlen, met de mijnbouw als katalysator, na Rotterdam de rijkste stad van Nederland. Overdag bruisde het centrum, in de avonduren was het er uitgestorven.

Het rauwe verleden

Toen de mijnen sloten was het gedaan met de rijkdom. De industrieterreinen waar de mijnen gevestigd waren, maakten plaats voor woonwijken waar de vele kinderen van de mijnwerkers gingen wonen. Veelal laagopgeleide jongvolwassenen waarvoor de overheid haar werkgelegenheidsbelofte aan de mijnwerker niet kon waarmaken. Een generatie waarvoor geen toekomst meer was. Een generatie die maar voor één reden naar het centrum van Heerlen trok: Het scoren van drugs. Iedereen die zijn geld liever ergens anders aan uit gaf, deed dat liever in Maastricht of Aken dan tussen de drugsverslaafden in Heerlen.

Zelf bouwen aan de toekomst

Met dat verleden heeft Heerlen inmiddels schoon schip gemaakt. Nu is er een jonge generatie die begrijpt dat ze het zelf moeten doen. Een generatie die weet dat geluk niet met beloftes uit Den Haag komt. Een generatie die van hun ouders hebben meegekregen dat je je eigen toekomst zelf moet creeëren. Het thema ‘Urban’ past deze generatie perfect. 

Urban toekomst

Urban is een thema dat nog niet is vastgekaderd. Een thema dat veel ruimte biedt voor de eigen creatieve invulling van de toekomst. Precies dat wat de huidige generatie jongeren in Heerlen aan het doen is. Daarnaast is Urban ook het tegenovergestelde van de historie van Maastricht. De historie die in Heerlen met het sluiten van de mijnen is weggevaagd en waar vanuit Heerlen vaak jaloers naar wordt gekeken. Precies daarom past het Urban thema het huidige Heerlen als een jas. 

Verleden en heden samen urban

Er is echter ook één val waar niet opnieuw in moet worden gestapt: Het verleden mag niet wéér worden uitgewist. Er moet een mooie balans worden gevonden tussen symbolen uit het rijke verleden, het rauwe verleden en de toekomst. Het rijke verleden als ambitie voor de toekomst, het rauwe verleden als drijfveer voor deze ambitie.